www.geadopteerd.org

De stem van de geadopteerden

als volwaardige gesprekspartner in het adoptiedebat

door San-Ho Correwyn

Geachte Heer de Minister, Dames en Heren,

Laat me toe om eerst de Minister en de inrichtende instanties te bedanken dat zij zijn ingegaan op onze vraag om als geadopteerden ook deel te mogen nemen aan de komende Staten Generaal rond Adoptie. Ik meen dat dit een echte primeur is in Vlaanderen. Vlaanderen, waar al decennia lang aan adoptie wordt gedaan en dus ook al ettelijke debatten en overlegrondes hebben plaatsgevonden, maar waarbij tot nu geen enkele geadopteerde werd betrokken.

Maar dit keer dus wel! We gaan deze kans dan ook dankbaar aangrijpen om een volwaardige gesprekspartner te zijn in de voorbereidende werkgroepen. We willen dit op een positieve en constructieve manier doen maar ook met de nodige kritische zin.

Bestaat er dan zoiets als de stem van ‘dé geadopteerde’? Natuurlijk niet. Er bestaan zoveel adopties als er geadopteerden zijn. Ieder met zijn/haar eigen verhaal en ieder met zijn eigen mening. Maar via het project www.geadopteerd.be kunnen we deze verschillende meningen wel bundelen. Zo kunnen we vaststellen dat er toch een aantal gemeenschappelijke bekommernissen en standpunten bestaan. Ik ga er u hier enkele van toelichten:

De Vlaamse belastingsbetaler investeert per jaar heel wat in adoptie. Terecht, dat betekent ook dat er betere controle en een grotere professionaliteit kan geëist worden. Desalniettemin, gaan wij geadopteerden duizelen van de bedragen. Het totale budget dat K&G in 2008 aan de interlandelijke adoptiesector uitbetaalde is 2.377.232 euro! Als dat wordt gedeeld door het aantal buitenlandse adoptiekinderen die in 2008 in Vlaanderen zijn aangekomen, dan komt men uit op een bedrag van 11.320 euro. Tel daarbij het budget van de VCA, FCA, jeugdrechtbanken en openbaar ministerie en de nagenoeg 20.000 die een adoptieouder nog betaalt...en we komen aan een bijzonder hoog bedrag per kind.

En slechts een fractie daarvan wordt gespendeerd aan professionele nazorg. Daar moeten toch eens bij durven stilstaan.

Enkele decennia geleden was er van professionalisme in adoptie nog geen sprake. Nu gelukkig wel. En dat moet natuurlijk zo blijven zolang er adopties zijn. Maar is het in deze context bv. niet vreemd dat als een geadopteerde op zoek wil gaan naar zijn roots, hij/zij zelf de nodige kanalen moet zoeken, veelal op ‘harde’ muren botst en alle onkosten hieraan verbonden zelf moet ophoesten… als hij al de juiste weg vindt om aan deze zoektocht te beginnen.

Toegegeven, er zijn reeds enkele stappen gezet maar, wat ons betreft, nog onvoldoende.

Zo is er sinds 2 jaar het Steunpunt Adoptie Nazorg . Dat heeft het mogelijk gemaakt dat ik, samen met een aantal andere geadopteerden, het project www.geadopteerd.be heb kunnen opstarten. Dit platform voor en door geadopteerden geeft ons de kans om met elkaar in contact te komen, ervaringen te delen, een laagdrempelig eerstelijnshulp te bieden, informatie te vinden, onze stem te laten horen en zo een meetinstrument te zijn om te weten wat er leeft onder de geadopteerden.

Zo hebben we via een (beperkte) enquête onder geadopteerden gepeild naar de ervaringen inzake specifieke nazorg.

Enkele resultaten:

• Een meerderheid heeft op een bepaald moment (veelal rond de puberteit) nood aan ondersteuning, in ongeveer de helft hiervan gaat het om specifieke hulpvragen rond adoptie
• Grootste vraagstukken/thema’s:
  roots-afkomst, identiteit, relatie met adoptie-ouders, racisme..
• Een kleine helft vindt geen/te weinig specifieke ondersteuning
• Slechts 10% vindt ondersteuning bij andere geadopteerden (hier kunnen wij onze hulp bieden)

Conclusies en advies: wij denken niet dat er méér hulpverlening moet komen maar wel specifiekere

• Betere opvolging/ondersteuning na plaatsing
  • Betere/specifiekere opvolging op sociaal-medisch vlak (ter vergelijking huisbezoeken en consultaties bij K&G)
  • We pleiten ervoor dat de voorbereiding gekoppeld wordt aan de nazorg. Ons project www.geadopteerd.be is gekoppeld aan een voorbereidingsteam en beiden ervaren dat als een win-win situatie. We pleiten voor meer van dat.
• De adoptiespecifieke know how van de bestaande hulpverlening moet worden verhoogd, en daarvoor is het Steunpunt Adoptienazorg ons inziens goed geplaatst. Uiteraard willen wij hier ook graag een rol in spelen en samenwerken waar mogelijk.
• Laagdrempige en gebruiksvriendelijke ondersteuning van hulpverlening aan geadopteerden.

Over het inzagerecht:

Na grondige lezing van het ‘inzagerecht’ zoals beschreven in het Vlaamse decreet Interlandelijke adoptie van 2005, moeten we vaststellen dat er in dit recht nog heel wat onduidelijkheden en onvolkomenheden zitten. Wij hebben het gevoel dat dit recht slecht ‘symbolische’ waarde heeft en op geen enkel moment afdwingbaar is.

Daar waar het toch één van de belangrijkste bouwstenen van het Haags adoptieverdrag was. Méér nog, in artikel 7 van het Kinderrechtenverdrag staat letterlijk: Het kind heeft voor zover mogelijk, het recht zijn of haar ouders te kennen en door hen te worden verzorgd…

We vragen dan ook dat dit inzagerecht kan worden herbekeken en waar mogelijk verbeterd.

We stellen bovendien vast dat het inzagerecht in de praktijk nog heel onbekend is onder de geadopteerden. En als men er al van op de hoogte is, weet men niet hoe men er beroep op kan doen. Daarom hebben we via www.geadopteerd.be een infoloket geïnstalleerd om geadopteerden te informeren en door te verwijzen.

Recht op kennis van je afkomst:

Het inzagerecht is belangrijk, maar wat voor de duizenden geadopteerden waarvan helemaal geen of slechts een heel summier dossier bestaat? Moeten die in de kou blijven? Wij denken van NIET. Natuurlijk botsen we hier op de privacywetgeving van de biologische ouders. En wij beseffen maar al te goed dat het voor de afstandsouders niet altijd evident/mogelijk is om in te gaan op de wens van de geadopteerden om informatie te krijgen over zijn afkomst en al zeker niet om effectief contact te hebben. Maar wat leert de praktijk ons? Dat de belangen van de geadopteerden in deze ATIJD ondergeschikt zijn aan de andere belangen/bezwaren. Zo zijn er de rechten van de biologische ouder, de adoptie-instanties die hun werk onzorgvuldig hebben gedaan, overheden die beschaamd zijn over de vele geadopteerden die er uit hun land vertrokken en daar dus liever niet aan herinnerd worden…

Wij ervaren kennis over je afkomst als een fundamenteel recht dat bovendien niet in contradictie hoeft staan met de loyaliteit naar de adoptieouders toe.

Graag zouden we hier ook meer initiatieven zien. Te beginnen met het in kaart brengen van de vele verzoeken van geadopteerden. Concreet vragen wij aan alle actoren in adoptie en aan de overheid om ons actief te helpen in het opeisen van ons recht op kennis van onze ouders, familie en achtergrond. We kunnen dit natuurlijk niet louter op nationaal niveau oplossen. Er zal internationaal overleg moeten komen tussen de ontvangstlanden en de landen van herkomst hoe we deze, voor geadopteerden fundamentele, problematiek kunnen aanpakken.

We willen ook nog opmerken dat ook het Haags adoptieverdrag in deze uiterst vaag en te vrijblijvend is. Ze stelt nmlk dat identiteit van de afstandsouders enkel mag bekend gemaakt worden ‘in de mate van het mogelijke’ en indien het herkomstland dat ook uitdrukkelijk toelaat … Met andere woorden: we zijn hier dus volledig overgelaten aan de willekeur van overheden hier en uit de herkomstlanden…

Wanneer je als geadopteerde het fenomeen adoptie in vraag durft stellen krijg je in heel veel gevallen nog steeds hele vreemde reacties. We hebben het toch goed, veel beter dan we ooit in ons geboorteland zouden gehad hebben? Soms worden we zelfs als ondankbaar bestempeld.

Ik ben gelukkig en ik ken veel meer gelukkige geadopteerden dan ongelukkige… maar vormt dit een legitimatie voor adoptie? Absoluut niet.

Nog niet zo heel lang geleden was de vraag ‘Is adoptie goed of slecht?’ zelfs irrelevant. Adoptie was een ‘goede daad’ punt uit. Je helpt tenslotte een kind zonder toekomstperspectief en geeft het een warm en comfortabel nest. En bovendien is men er ook het ‘nut’ voor onze onvruchtbare koppels, van gaan ontdekken. Tel daar nog eens de holebikoppels met een kinderwens bij en je hebt 3 vliegen in 1 klap! Ik stel het hier misschien wat cynisch voor maar het is helaas niet zo ver af van de realiteit! Ook het signaal dat de publieke opinie tegenwoordig dagelijks op z’n bord krijgt door het legertje adopterende celebrities is hierin absoluut nefast!

Laten we toch vooral de bottom line van het Haags verdrag niet vergeten! We moeten zoeken naar ouders (liefst in het land van herkomst) voor kinderen en niet andersom. Maar als je de vele negatieve berichtgeving over wanpraktijken mag geloven dan zijn we wat dat betreft toch niet zo goed bezig. Moeten we wel op zoek gaan naar nieuwe kanalen om meer adoptiekindjes naar ons land te krijgen? En begeven we ons dan niet op heel glad ijs doordat ontvangende landen met elkaar gaan concurreren? Wij zijn overtuigd van wel.

Ik vernam vorige week nog dat er in India naar schatting 25 miljoen kinderen in tehuizen verblijven. 25 miljoen !!! Dat is schrijnend als je weet dat tehuizen GEEN volwaardig alternatief zijn voor een gezin. Maar, let wel, niet al die kinderen zijn adoptabel, dat vergeet men wel eens. Heel veel onder hen zijn daar tijdelijk, veel van de ouders hebben géén afstand gedaan of toch niet vrijwillig. Maar de duizelingwekkende cijfers van kinderen in instellingen brengen vele mensen tot de verkeerde conclusie dat 'de adoptabele kinderen er voor het rapen liggen'. En als je dan weet dat er in het westen ellenlange wachtlijsten bestaan van kandidaat-adoptieouders die veel geld willen neerleggen voor een kindje… dan moet je geen helderziende zijn om te weten dat dit tot misbruiken moet leiden. Laten we er alstublieft over blijven waken dat adoptie geen spel van vraag en aanbod wordt (in zoverre het dat nog niet is...)!

Er is een sprankeltje hoop. Er zijn toch al enkele signalen die er op wijzen dat sommigen het tij willen keren. Zo zijn er recent nog 2 Nederlandse adoptieverenigingen (waaronder ook de grootste van Nederland) GESTOPT met adopties vanuit respectievelijk Ethiopië en India. Zeer bewuste keuzes omdat ze geen deel willen uitmaken van een corrupte machine die kinderhandel in de hand werkt. Als signaal kan dat tellen!

Wij pleiten er niet voor dat we ons zomaar zouden terugtrekken uit wat ik ‘het adoptiecircus’ zou willen noemen. Neen, we moeten gepaste antwoorden bieden. Laten we meer inzetten op initiatieven ter voorkoming van adoptie. Door druk uit te oefenen op de landen van herkomst om zelf meer maatregelen te nemen om kinderen bij hun biologische ouders te houden of te kiezen voor binnenlandse adoptie. We zouden ook plaatselijke ngo’s kunnen ondersteunen om de afstandsmoeders beter te informeren/helpen of vrouwenrechten meer te beschermen (want heel dikwijls zien we een nauw verband tussen vrouwenrechten en het aantal kinderen dat wordt afgestaan).

Samenvatting

Wij pleiten dus niet tégen adoptie, want of we het nu willen of niet, adopties zullen er altijd zijn maar laten we er dan wel voor zorgen dat die goed en professioneel begeleid en ondersteund worden.
Eigenlijk zou er bij elke beslissing die we nemen inzake adoptiewetgeving maar 1 doel voorop mogen staan: Hoe kunnen we er voor zorgen dat er zoveel mogelijk kinderen in goede omstandigheden bij hun biologische ouders kunnen opgroeien. Alle andere beweegredenen of doelstellingen zijn hieraan ondergeschikt!

Ik dank u, San-Ho Correwyn